Toetsenborden

Het meest ideale toetsenbord stelt de gebruiker in de gelegenheid in een comfortabele en neutrale houding te werken. Voorwaarden hiervoor zijn de plaatsing en de vorm van het toetsenbord.

Let bij de plaatsing op dat het toetsenbord recht voor je staat met het ‘klavier’ op dezelfde hoogte als je ellebogen. Verder moet de vorm van het toetsenbord zodanig zijn dat je in de volgende houding werkt:

schouders naar achteren en ontspannen
ellebogen in een hoek van 90 graden
onderarmen horizontaal en parallel aan de vloer
polsen in lijn met de onderarmen, met minimale buiging naar boven, beneden. links of rechts

Wat is er mis met het gewone toetsenbord?

Een aantal factoren die het risico op het ontstaan van RSI-klachten verhogen worden veelvuldig genoemd in wetenschappelijke publicaties (zie bijv: http://ergo.human.cornell.edu).
Bijvoorbeeld:

Pronatie:
de vorm en layout van het traditionele toetsenbord, vereist dat de gebruiker zijn handen in een vlakke positie houdt met de handpalmen naar beneden gedraaid. Deze draaiing wordt pronatie genoemd. Dit geeft een continue statische belasting van de onderarmspieren.

Ulnair-deviatie:
de plaatsing van de toetsen bij een standaard toetsenbord, vereist dat de handen naar buiten gedraaid moeten worden. Dit geeft spanningen in de onderarmspieren die hierbij betrokken zijn

Dorsaal flexie:
om de toetsen op een standaard toetsenbord goed te kunnen bedienen, moet de hand iets worden opgetild, waardoor de pols een hoek maakt ten opzichte van de onderarm. Dit geeft een continue belasting van de spieren die de pols moeten heffen. Daarnaast levert dit een drukverhoging op in de carpale tunnel. De carpale tunnel is een ruimte in de pols, waar de aanvoerende bloedvaten en zenuwen van de hand doorheen lopen.

Qwerty-indeling:
de Qwerty layout van de standaard toetsenborden verdeeld de toetsen niet optimaal over de handen. De minder sterkere ringvinger en pink kunnen hierdoor overbelast raken. Dit heeft een historische achtergrond. Op de oude mechanische typemachines stonden de letters op hamertjes die door een toetsaanslag omhoog kwamen en op het inktlint sloegen, waardoor een afdruk op het papier kwam. Tikte men te snel, dan konden de hamertjes tegen elkaar aan slaan en vastlopen. De Qwerty indeling verminderde de kans hierop. Omdat iedereen zo gewend was aan deze indeling, is deze op computer toetsenborden gewoon overgenomen.

Alternatieven voor het traditionele toetsenbord

De alternatieve toetsenborden in dit overzicht proberen een oplossing te bieden voor één of meerdere van deze factoren. De toetsenborden worden onderverdeeld in een aantal groepen. Zie de toelichting bij onderstaande groepen voor een omschrijving van de verschillende modellen. Bij de uitleg van de verschillende toetsenborden worden de hierboven genoemde termen pronatie, ulnair-deviatie en dorsaal flexie herhaaldelijk gebruikt.

Fixed split toetsenborden
Fixed split toetsenborden hebben een vaste, niet verstelbare deling van de toetsenbordhelften in het horizontale vlak. Over het algemeen zijn ze goedkoper dan andere typen ‘split’ toetsenborden. Het ergonomische effect van deze toetsenborden is dan ook minimaal. Door de knik tussen de twee toetsenbordhelften wordt de draaiing van de hand in de richting van de pink (de zgn. ‘ulnair-deviatie’) enigszins verminderd of weggenomen. De pronatie (zie hierboven) van de hand is vrijwel gelijk aan een standaard toetsenbord.

Tru-Form Keyboard

Omschrijving: dit toetsenbord lijkt sterk op het Microsoft Natural keyboard.
Extra is het ingebouwde touchpad.

Geschikt voor: PC, Mac
Prijsindicatie: € PC versie 100 ; Mac versie € 135
Meer informatie: http://www.adessoinc.com/

Smartboard

Omschrijving: dit toetsenbord maakt gebruik van de zgn. ‘Darwin key layout’. De plaatsing van de toetsen volgt de natuurlijke stand van de vingers en liggen daarom iets verder van elkaar en staan recht achter elkaar. Het volgt wel de bekende QWERTY indeling.

Geschikt voor: PC
Prijsindicatie: € 120
Meer informatie: http://www.darwinkeyboards.com/

The MyKey

Omschrijving: het MyKey toetsenbord is V-vormig en heeft het hoogste punt in het midden. Opvallend is de cirkelvormige keypad met de functietoetsen.

Geschikt voor: PC, Mac (met optionele adapter)
Prijsindicatie: € 300
Meer informatie: http://www.intr.net/mykey/

Microsoft Natural Keyboard

Omschrijving: het meest gebruikte ‘ergonomische’ toetsenbord op dit moment. De enigszins geknikte en gebogen vorm geeft de gebruiker iets meer comfort dan een standaard toetsenbord. Het toetsenbord loopt in hoogte langzaam af in de richting van de gebruiker. De voorkant van het toetsenbord kan middels de ‘Wrist Leveler’ omhoog gezet worden, zodat de pols iets rechter komt te staan.

Geschikt voor: PC
Prijsindicatie: € 50
Meer informatie: http://www.microsoft.com/catalog

Microsoft Natural keyboard Elite

Omschrijving: opvolger van het Natural Keyboard. Heeft ook dezelfde opzet, is alleen iets compacter.

Geschikt voor: PC
Prijsindicatie: € 50
Meer informatie: http://www.microsoft.com/catalog

Adjustable split toetsenborden
Bij deze gesplitste toetsenborden kan langs de horizonale en/of verticale as de hoogte en/of hoek worden ingesteld. Om dit mogelijk te maken worden diverse mechanismen gebruikt die het gemak van aanpassen, de stabiliteit van het toetsenbord en de positionering van de toetsenbordhelften beïnvloeden. Hoewel instelbaarheid een groot pluspunt lijkt, omdat je het toetsenbord naar eigen inzicht in een voor jou zo comfortabele positie kunt zetten, zijn hier vraagtekens bij te zetten. In de praktijk blijkt dat over het algemeen deze toetsenborden verkeerd worden ingesteld. Je moet dus goed weten wat de beste houding voor je is, en het toetsenbord ook zo instellen en ingesteld laten.

TouchStream LP

Omschrijving: de TouchStream is een compact, dun en opvouwbaar invoerapparaat dat toetsenbord en muis functionaliteit in zich heeft. Het werkt met het zgn. 'MultiTouch' principe: één oppervlak wordt gebruikt voor zowel muis als toetsenbord handelingen; je hoeft je hand dus niet te verplaatsen om de muis te bedienen. Aanslag van toetsen kost geen enkele inspanning. De TouchStream is met name bedoeld voor laptopgebruikers en is voorzien van een USB connector.

Geschikt voor: PC, MAC, Linux
Prijsindicatie: € 350
Meer informatie: http://www.fingerworks.com

Comfort Keyboard System

Omschrijving: dit toetsenbord bestaat uit een frame dat is verdeeld in 3 secties die onafhankelijk van elkaar kunnen worden versteld in hoeken van 0 tot 90 graden. De secties zijn onderling uitwisselbaar, zodat je bijvoorbeeld het keypad in het midden kunt plaatsen. Elke toets is, zonder additionele software, programmeerbaar.

Geschikt voor: PC, MAC, USB
Prijsindicatie: € 320
Meer informatie: http://www.comfortkeyboard.com

Ergomagic Keyboard

Omschrijving: is verdeeld in drie secties die geheel los van elkaar (met een kleinere of grotere tussenruimte) op het werkblad te plaatsen zijn. De secties zijn verstelbaar in hoeken van 20, 30 en 45 graden, en dat in vier verschillende richtingen.

Geschikt voor: PC, MAC, USB
Prijsindicatie: € 180
Meer informatie: http://www.comfortkeyboard.com

Ergoflex keyboard

Omschrijving: het toetsenbord bestaat uit 3 losse delen die op iedere gewenste afstand van elkaar, bijvoorbeeld aan weerskanten van je stoel, geplaatst kunnen worden.

Geschikt voor: PC, MAC, USB
Prijsindicatie: € 170
Meer informatie: : http://www.comfortkeyboard.com

Goldtouch Adjustable Keyboard

Omschrijving: dit toetsenbord is traploos horizontaal en verticaal te verstellen tot een hoek van 30 graden.

Geschikt voor: PC, USB
Prijsindicatie: € 190 (excl. Numerieke keypad en polssteunen)
Meer informatie: http://www.ergosci.com/goldkrv.html

Maxim Adjustable Ergonomic Keyboard

Omschrijving: het toetsenbord heeft een variabele split die in te stellen is in een hoek van 0, 8 of 14 graden. Het numerieke keypad is geïntegreerd in het toetsenbord. Het is smal. Desgewenst is (tegen een meerprijs) een speciaal los numeriek keypad rechtstreeks aan te sluiten op de Maxim.

Geschikt voor: PC (Mac met optionele adapter)
Prijsindicatie: € 155
Meer informatie: http://www.kinesis-ergo.com

Evolution keyboard

Omschrijving: dit toetsenbord is instelbaar in hoogte, voorwaarts en achterwaarts (hoek) en zijdelings (afstand tussen de delen). De toetsen zijn volledig programmeerbaar en de muisfunctie is geïntegreerd middels een ingebouwd touchpad voor zowel links- als rechtshandigen. Het toetsenbord is ook verkrijgbaar in een ‘chair-mount’ versie die in twee delen links en rechts aan een bureaustoel gemonteerd kan worden.

Geschikt voor: PC (Mac met optionele adapter)
Prijsindicatie: € 500 - € 650
Meer informatie: http://www.kinesis-ergo.com

PACE Adjustable Keyboard

Omschrijving: de twee delen van dit toetsenbord zijn gemonteerd op twee ‘bal-vormige’ scharnieren waardoor instellen van de gewenste hoek erg gemakkelijk gaat. Instelbare hoeken zijn ongeveer: 15 graden achterover en 10 graden voorover. De helften zijn volledig draaibaar in elke gewenste stand.

Geschikt voor: PC, MAC (met optionele adapter)
Prijsindicatie: € 300
Meer informatie: http://www.ids2.com/pace

KBPC E Keyboard

Omschrijving: de twee delen van dit toetsenbord kunnen van elkaar afgedraaid worden in de gewenste hoek. Het toetsenbord is 'plat' te gebruiken of met een hellingshoek van 3 of 5 cm. Het toetsenbord is uit te breiden met een los numeriek keypad tegen een meerprijs.

Geschikt voor: PC
Prijsindicatie: € 80
Meer informatie: http://www.fujitsu-siemens.com

Vertical split toetsenborden
Vertical split toetsenborden lijken de toetsenborden van de toekomst. Ze delen het traditionele toetsenbord op in twee delen en plaatsen deze verticaal. Om het toetsenbord te bedienen worden de handen in de zogenaamde 'handjes-schudden' positie geplaatst. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat deze positie de meest neutrale is voor de mens. De statische spierspanning wordt geminimaliseerd, doorbloeding van pols en hand wordt niet belemmerd en er wordt geen druk uitgeoefend op de carpale tunnel. In deze positie is geen sprake meer van pronatie, ulnair-deviatie en dorsaal-flexie.

YogiType

Omschrijving: Een revolutionair nieuw verticaal toetsenbord, dat bediend wordt in een natuurlijke neutrale lichaamshouding.

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat gebruik van dit toetsenbord leidt tot ontspanning van de RSI- gevoelige spieren. De bediening van dit toetsenbord is aan de achterkant, maar de toetsfuncties zijn zichtbaar aan de binnenzijde, waardoor de leercurve kort is. De YogiType is voorzien van flexibele polssteunen en een geïntegreerde muis en is opvouwbaar. Het kan ingezet worden bij het oplossen en voorkomen van RSI-klachten. Dit toetsenbord kan wellicht door uw verzekeraar worden vergoed.

Geschikt voor: PC, Mac
Prijsindicatie: € 795 (excl. BTW)

Meer informatie: http://www.yogitype.com

SafeType verticaal toetsenbord

Omschrijving: dit op het eerste gezicht vreemd uitziende toetsenbord plaatst de gebruiker in een 'functioneel neutrale' houding. Het toetsenbord vereist wel dat je het tien-vinger systeem (‘touch typing’) beheerst . Om zicht te hebben op de wat minder gebruikte functie- en numerieke toetsen, zijn twee wegklapbare spiegeltjes gemonteerd. Wetenschappelijke onderbouwing van het toetsenbord is te vinden op de website van de leverancier. Uniek: men heeft dermate veel vertrouwen in dit product dat het geleverd wordt met een 90 dagen niet-goed-geld-terug garantie; dus je kunt het zonder financieel risico proberen.

Geschikt voor: PC, Mac
Prijsindicatie: € 249 (excl. BTW)

Meer informatie: http://www.safetype.nl

Contoured toetsenborden
Bij deze toetsenborden zijn de toetsen in een soort van boog geplaatst waardoor de afstand tussen de vingers en de toetsen wordt geminimaliseerd. Bepaalde toetsen zijn verplaatst zodat ze met de (in het algemeen sterkere) duim bediend kunnen worden. Deze toetsenborden vragen over het algemeen een langere gewenningstijd omdat ze sterk afwijken van wat we gewend zijn. Extra training kan hierbij helpen.

Datahand Professional II

Omschrijving: de Datahand is een wel heel vreemde eend in de bijt. Niet alleen wat betreft de toetsenbord layout, maar ook wat betreft de prijs. Elke hand gebruikt een apart plateau met vijf ‘schakelaartjes’ voor elke vinger: vooruit, terug, links, rechts, en naar beneden. Het idee is dat de handen niet meer verplaatst hoeven te worden en dat het aantal bewegingen met de vingers fors is gereduceerd. De spieractie die nodig is bij het typen is bij de Datahand zeer beperkt. Het vereist wel enige gewenning.
(NB: dit toetsenbord zou ook in de categorie ‘Chording’ toetsenborden kunnen vallen).

Geschikt voor: PC, Mac
Prijsindicatie: € 500 - € 1.200
Meer informatie: http://www.datahand.com

Kinesis Contoured Ergonomic Keyboard

Omschrijving: de toetsen op dit toetsenbord liggen in een verzonken komvorm waardoor de hand ‘natuurlijker’ op de toetsen ligt. De dorsaalflexie wordt hierdoor opgeheven. De layout is dusdanig dat de afstand die de vingers moeten afleggen om de toetsen te bedienen wordt geminimaliseerd. Een set van ‘duimtoetsen’ bedienen veel gebruikte functietoetsen als enter en backspace. Met dit toetsenbord kan geschakeld worden tussen een QWERTY en DVORAK layout. Bij dit toetsenbord zijn ook voetpedalen te gebruiken waar elke gewenste toets aan toegewezen kan worden (bijv. de shift of control toets). Er zijn verschillende modellen verkrijgbaar. Aanvullende software is verkrijgbaar.

Geschikt voor: PC, Mac (met optionele interface box)
Prijsindicatie: € 240 t/m € 420 afhankelijk van model
Meer informatie: http://www.kinesis-ergo.com

Maltron

Omschrijving: dit toetsenbord heft de dorsaalflexie en ulnair-deviatie op. De toetsen zijn zo geplaatst dat ze de vorm van de hand en de lengte van de vingers zoveel mogelijk volgen. Doordat de toetsen enigszins gekanteld zijn, wordt de pronatie licht verminderd. Naast de bekende QWERTY layout, kan op dit toetsenbord een Maltron layout gebruikt worden waarbij de veelgebruikte toetsen op de middelste rij zitten. Het nieuwste model is voorzien van een trackball.

Geschikt voor: PC, Mac
Prijsindicatie: € 420
Meer informatie: http://www.teleprint.com

Chording toetsenborden
'Chording' toetsenborden zijn een stuk kleiner en hebben minder toetsen. In de meeste gevallen is er één toets per vinger en duim. Het werkt als volgt: in plaats van dat je sequentieel toetsen aanslaat om een woord te typen, sla je met chording een aantal toetsen simultaan aan om een karakter te typen. Vergelijk het met het aanslaan van een akkoord ('chord') op een piano. Met 5 toetsen bijvoorbeeld kunnen al 31 combinaties worden gemaakt. Deze combinaties kunnen letters, cijfers, woorden of commando's representeren. Omdat de vingers steeds op dezelfde toetsen blijven rusten wordt de afstand die de vingers afleggen geminimaliseerd. Belangrijkste nadeel van 'Chording' toetsenborden is dat je de bediening eerst moet leren en dat de typesnelheid over het algemeen lager ligt dan bij de andere modellen.

Twiddler2

Omschrijving: de Twiddler2 is zowel een toetsenbord als een muis. De Twiddler2 wordt in één hand gehouden. Je typt door het intypen van ‘chords’ met je vingers op de 12 vingertoetsen. Met de (6) duimknoppen kunnen Shift, Control etc. ingetoetst worden. Als de Twiddler2 in ‘mouse mode’ staat, kun je de cursor bewegen door de Twiddler2 te kantelen en klikken gaat via de vingertoetsen.

Geschikt voor: PC, Mac
Prijsindicatie: € 220
Meer informatie: http://www.handykey.com

Bat Personal Keyboard

Omschrijving: het Bat toetsenbord is bedoeld voor éénhandig gebruik. Door toetscombinaties (‘chords’) kunnen letters en cijfers, commando’s en macro’s ingetikt worden. Het toetsenbord is leverbaar in links- en rechtshandige versies.

Geschikt voor: PC, Mac (met optionele adapter)
Prijsindicatie: € 360 voor een set van twee stuks. Enkele unit: € 220
Meer informatie: http://www.infogrip.com

OrbiTouch Keyless Keyboard

Omschrijving: de orbiTouch vergt een totaal andere manier van typen. Bij dit ‘toetsenbord’ zijn er geen vingerverplaatsingen meer. Het bewegen van de polsen wordt geminimaliseerd. De twee schijven kunnen elk in acht verschillende posities geplaatst worden. De combinatie van de stand van de twee schijven bepaald het karakter dat ‘getypt’ wordt.

Geschikt voor: PC (Mac versie is in ontwikkeling)
Prijsindicatie: € 420
Meer informatie: http://www.keybowl.com

Dvorak layout toetsenborden
August Dvorak, professor statistiek aan de Universiteit van Washington, stelde in 1936 een alternatieve indeling van het toetsenbord voor. Een indeling die efficiënter is, omdat de veel gebruikte toetsen direct onder de uitgangsposities van de vingers geplaatst zijn, en die de sterkste vingers het meeste werk laat doen. De inmiddels als 'Dvorak layout' bekend staande indeling is geaccepteerd door het Amerikaanse Nationale Standaardisatie Instituut (ANSI) en wordt op een aantal toetsenborden toegepast. Ook kan de Dvorak layout in de meeste operating systems als toetsenbord instelling gekozen worden (een gratis online Dvorak typecursus is te vinden op www.dvorak.nl).

Typematrix 2020

Omschrijving: dit compacte Dvorak layout toetsenbord heeft een speciale schakelaar waarmee omgeschakeld kan worden tussen Dvorak en QWERTY. Deze schakeling is onafhankelijk van het operating systeem. Voor de rest heeft dit toetsenbord weinig ergonomische waarde.

Geschikt voor: PC
Prijsindicatie: € 110
Meer informatie: http://www.dvortyboards.com

2001dqe

Omschrijving: ‘fixed split’ toetsenbord, maar dan met een Dvorak layout.

Geschikt voor: PC, Mac (met optionele adapter)
Prijsindicatie: € 95
Meer informatie: http://www.dvortyboards.com

Speciale of aanvullende toetsenborden

Ergoforce

Omschrijving: dit op het oog gewone toetsenbord, maakt gebruik van de zgn. 'Varied Force' technologie. Dat komt er op neer dat de toetsaanslag van de toetsen die je met de pink bedient lichter is, dan van de toetsen die je met bijv. de wijsvinger aanslaat. Dit verhoogt het typecomfort. Helaas is het toetsenbord gewoon plat, en blijf je dus de problemen van pronatie, dorsaal flexie en ulnair deviatie houden (zie onze uitleg over toetsenborden).

Geschikt voor: PC
Prijsindicatie: € 40
Meer informatie: Key Tronic

Maltron éénhandige toetsenborden

Omschrijving: dit contoured toetsenbord is bedoeld voor mensen die nog maar met één hand kunnen typen. Het is zowel in een rechts- als linkshandige versie verkrijgbaar.

Geschikt voor: PC, Mac
Prijsindicatie: € 650
Meer informatie: http://www.teleprint.com

Goldtouch Numeric Keypad

Omschrijving: los numeriek toetsenbord

Geschikt voor: PC, Mac
Prijsindicatie: € 80
Meer informatie: http://www.goldtouch.com

Maxim Numeric Keypad

Omschrijving: numeriek toetsenbord voor aansluiting op het Maxim toetsenbord

Geschikt voor: aansluiting op Maxim toetsenbord
Prijsindicatie: € 80
Meer informatie: http://www.kinesis-ergo.com

Kinesis Savant 20-key Programmable Keypad

Omschrijving: programmeerbaar keypad met 20 toetsen en afneembare keycaps, zodat je de toetslegenda kunt aanpassen. Het keypad heeft twee ‘lagen’. Op elke toets kun je twee functies programmeren. Je kunt macro’s van maximaal 900 toetsaanslagen onder één toets programmeren. Het keypad heeft een ingebouwde geheugen chip die de programmering onthoudt.

Geschikt voor: PC, Mac (niet alle versies). Het keypad wordt in serie geschakeld met het gewone toetsenbord. Kijk voor details op de website van de fabrikant.
Prijsindicatie: € 130
Meer informatie: http://www.kinesis-ergo.com

Kinesis Savant Professional 58-key Programmable Keypad

Omschrijving: programmeerbaar keypad met 58 toetsen en afneembare keycaps, zodat je de toetslegenda kunt aanpassen. Het keypad heeft twee ‘lagen’. Op elke toets kun je twee functies programmeren. Je kunt macro’s van maximaal 900 toetsaanslagen onder één toets programmeren. Het keypad heeft een ingebouwde geheugen chip die de programmering onthoudt. Additionele keycaps zijn beschikbaar om toetsen tweemaal zo hoog of zo breed te maken.

Virtuele toetsenborden
Dit is software die het gebruik van een fysiek toetsenbord gedeeltelijk of geheel overbodig maakt. Door bijvoorbeeld een toetsenbord layout op het scherm te projecteren en dat met de muis of via voetpedalen of headtrackers te bedienen, kan het toetsenbord overbodig gemaakt worden.

Screendoors 2000

Omschrijving: compleet toetsenbord op het scherm van de computer. Onder andere te gebruiken in combinatie met eye- en headtrackers, of door aanwijzen en klikken.

Geschikt voor: Windows platform
Meer informatie: http://www.kmd.nl

SofType for Touchscreens

Omschrijving: dit on screen toetsenbord is bedoeld voor speciale touchscreen applicaties en is dus geen vervanger van het fysieke toetsenbord.

Geschikt voor: Windows platform
Prijsindicatie: € 300
Meer informatie: http://orin.com/touchscreen/softype_touch/